Bir Forma, Bir Şarkı, Bir Ada: Bohemians ve Massive Attack’ın Küba Hikâyesi

Bazı futbol formaları sezon bitince dolabın arkasına gider. Bazılarıysa üretildikleri maçlardan çok daha uzun yaşar; çünkü bir dönemi, bir şehri ve insanların inandığı bir şeyi temsil etmeye başlar.

Bohemian FC’nin 2026 FAI Cup forması ikinci gruba ait.

Dublin kulübü bu forma için Massive Attack ile bir araya geldi. Ortaya yalnızca özel üretim bir futbol forması çıkmadı; Dublin’den Bristol’a, oradan Havana’ya uzanan, futbolu, müziği, sanatı, tarihi ve dayanışmayı aynı kumaş üzerinde buluşturan küçük bir hikâye çıktı.

Bohemians ile Massive Attack’ın birlikte tasarladığı forma, Küba millî takımının geçmişte kullandığı formalardan ve İrlanda ile Küba arasındaki tarihsel bağlardan izler taşıyor. Haki ve siyah geniş şeritlerin üzerinden kırmızı bir V geçiyor; tam ortasında ise Küba bayrağındaki beyaz yıldız yer alıyor. Bohemians armasının İrlandaca versiyonu göğüste bulunurken, Massive Attack logosu formanın ön yüzünde belirgin bir yer tutuyor. Kumaşın içine ise Che Guevara’nın 1965’te Cezayir’deki Afro-Asya Dayanışma Konferansı’nda yaptığı konuşmadan bölümler işlenmiş.

Biraz daha yakından bakınca küçük ayrıntılar kendi hikâyelerini anlatmaya başlıyor.

Yakanın içinde Massive Attack’ın Teardrop şarkısından bir cümle var: “Love is a doing word.”

Formanın alt bölümüne yakın işlenmiş etikette ise Dublinli sanatçı Jim Fitzpatrick’in ünlü Che Guevara portresi ve sanatçının imzası bulunuyor. Fitzpatrick’in çalışması, Alberto Korda’nın Guevara’yı 5 Mart 1960’ta Havana’da çektiği Guerrillero Heroico fotoğrafından doğmuştu.

Ortaya ilginç bir çember çıkıyor. Küba’da çekilmiş bir fotoğraf, Dublin’de İrlandalı bir sanatçı tarafından yeniden yorumlanan bir görüntü ve Bristol’da kurulmuş bir grubun dili, onlarca yıl sonra bir futbol formasında buluşuyor.

Formanın sırtı hikâyeyi yeniden İrlanda’ya getiriyor. Massive Attack’ın alev sembolünün yanında Che Guevara’nın babası Ernesto Guevara Lynch’e atfedilen şu söz yer alıyor: “In my son’s veins flowed the blood of the Irish rebels.”

Böylece Guevara ailesinin İrlanda kökleri, işbirliğinin yalnızca arka planında kalan bir ayrıntı olmaktan çıkıyor; doğrudan formanın üzerine işleniyor.

Ancak proje hiçbir zaman yalnızca tarihsel ya da estetik bir gönderme olarak düşünülmedi. Forma satışlarından elde edilen kârın yüzde 30’u Küba’ya tıbbi yardım amacıyla iki kuruluş arasında eşit şekilde paylaştırılacak. Massive Attack’ın seçtiği Cuba Vive Medical Aid Appeal ile Bohemians’ın seçtiği mediCuba-Europe, kârın yüzde 15’erlik bölümünü alacak. Her iki kuruluş da Küba sağlık sistemine ilaç, hastane malzemesi, tıbbi ekipman ve enerji altyapısı gibi alanlarda destek sağlıyor.

Bohemian FC Operasyon Direktörü Daniel Lambert, formanın Massive Attack ekibiyle aylar süren bir çalışmanın sonucu olduğunu söyledi. Lambert’a göre iki tarafı birbirine yaklaştıran şey yalnızca ortak müzik sevgisi değildi. Hem kulüp hem de grup, sahip oldukları platformları sosyal meselelerle ilişkilendiren yapılardı. Bohemians bu işbirliğiyle Küba sağlık sisteminin karşı karşıya olduğu baskıya dikkat çekmek, aynı zamanda doğrudan tıbbi destek yaratmak istedi.

Bohemians için futbol ile müzik arasındaki bağ da yeni değil. Dalymount Park ve kulübün kendisi uzun süredir Dublin’in müzik kültürüyle iç içe. Lambert ayrıca kulübün son yıllarda birlikte çalıştığı sanatçılarda daha geniş bir sosyal sorumluluk anlayışını da önemli gördüğünü ifade etti.

Massive Attack da işbirliğini benzer bir yerden anlattı. Grup, taraftarlarının sahip olduğu bir futbol kulübünün yanında dururken aynı zamanda müzisyenlerin sosyal ve politik meselelerle ilişki kurma geleneğini sürdürmekten gurur duyduğunu belirtti. Guevara’nın İrlanda köklerine, Jim Fitzpatrick’in Dublin’de yarattığı ikonik imgeye ve Guevara’nın emperyalizm karşıtı konuşmalarına yapılan göndermelerin tamamı tasarımın bilinçli parçalarıydı.

Onlar için bu sözler ve görüntüler yalnızca geçmişten alınmış birer süs değildi. Amaç, dayanışma fikrini bugüne taşımaktı.

Gelirin aktarılacağı yardım kuruluşlarının açıklamaları ise hikâyeyi çok daha somut bir yere çekti. Cuba Vive adına konuşan Natasha Hickman, Küba’daki hastanelerde ilaç ve temel tıbbi malzemelere duyulan ihtiyacın giderek arttığını, yapılan yardım sevkiyatlarının doğrudan etkisi bulunduğunu söyledi. mediCuba-Europe Başkanı Prof. Franco Cavalli ise Havana’daki Juan Manuel Márquez Çocuk Hastanesi’nin yöneticisine projeden bahsettiklerinde aldığı duygusal tepkiyi aktardı. Cavalli’ye göre maddi yardımın yanında, Küba’daki sağlık çalışanlarının unutulmadıklarını bilmeleri de önemliydi.

Bohemians ve Massive Attack forma lansmanını Bristol merkezli Unit 3 Films tarafından hazırlanan iki kısa filmle tamamladı.

İlk film, Guevara’nın emperyalizm üzerine sözlerini Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Angola, Cezayir, İrlanda ve Filistin gibi farklı coğrafyalardaki futbol görüntüleriyle yan yana getiriyor. İkinci filmde ise Teardrop eşliğinde Jim Fitzpatrick’in çalışmaları, formanın kumaşı ve tasarımdaki küçük ayrıntılar yakın plan görüntülerle bir araya geliyor.

Belki de bu yüzden bu forma sıradan bir kupa forması gibi hissettirmiyor.

Bir tarafında Dublin, diğer tarafında Bristol var. Hikâyenin bir yerinde Havana’da altmış yıldan uzun süre önce çekilmiş bir fotoğraf; başka bir yerinde 1990’ların sonunda yayımlanmış bir şarkıdan birkaç kelime bulunuyor. Bir futbol kulübü, bir müzik grubu, bir sanatçı, politik bir tarih ve iki tıbbi yardım kuruluşu aynı noktada buluşuyor.

Futbolun hâlâ güzel kalan taraflarından biri de belki tam olarak burada.

Bir kulüp tek başına dünyayı değiştiremez. Bir futbol forması da değiştiremez.

Ama futbol, insanların birbirlerinin hikâyelerini fark etmesini sağlayabilir.

Bazen bunun için doksan dakika bile gerekmez.

Bazen bir forma yeter.